کنتاکتور(CONTACTOR)

کنتاکتور نوعی کلید الکترومغناطیسی می باشدکه برای عمل کردن خود نیازمند انرژی الکتریکی است و امروزه توصیه می شود به جای استفاده از کلیدهای (ساده اهرمی – غلتکی و زبانه ای) از کنتاکتور
استفاده کنید. زیرا دارای مزایایی است که به آنها اشاره می کنیم:

۱- با استفاده از کنتاکتور می توانیم الکتروموتور ها را از راه دور کنترل(قطع و وصل) کنیم .

۲-از خطرات ناشی از راه اندازی مجدد ماشین هایی که در اثر قطع ناگهانی برق از کار افتاده اندجلوگیری می شود. زیرا با وصل مجدد برق، کنتاکتور نیز نیاز به استارت مجدد دارد .

۳-با استفاده از کنتاکتور می توانیم یک مدار را از چند نقطه قطع و وصل کنیم .

۴-عمر مکانیکی کنتاکتور نسبت به سایر کلید ها بیشتر است .

۵-امکان مدار فرمان اتوماتیک به وسیله کنتاکتور امکان پذیر است .

۶-حفاظت دستگاه ها و ماشین های الکتریکی به وسیله کنتاکتور مطمئن تر و ایمن تر است .

مهمترین اجزاء داخلی کنتاکتور عبارتست از :

۱- هسته متحرک

۲- هسته ثابت

۳-کنتاکت های متحرک و ثابت

۴-بوبین

۵-فنر

کنتاکتور چگونه کار می کند ؟

بوبین یا سیم پیچ در میان هسته ثابت قرار دارد و با اتصال کنتاکتور به برق با استفاده از خاصیت مغناطیسی، کنتاکت های ثابت و متحرک روی یکدیگر فشرده می شوند. در همان حالت فنر بین دو
هسته فشرده می شود اما زمانی که ولتاژ بوبین قطع یا ضعیف می شود نیروی فنر موجب باز شدن کنتاکت ها به صورت اتوماتیک از یکدیگر می شود. همچنین درحالت قطع بودن کنتاکتور یک سری
از کنتاکت های ثابت و متحرک به یکدیگر متصل هستند و زمانی که جریان به بوبین کنتاکتور متصل می شود ارتباط بین این کنتاکت ها قطع می شود. در نتیجه درکنتاکتور کنتاکت هایی که با وصل بوبین به جریان و فشرده شدن فنر بین دو قسمت به یکدیگر وصل می شوند را کنتاکت های باز و کنتاکت هایی که با وصل بوبین به برق از یکدیگر جدا می شوند را کنتاکت های بسته می گویند .

کنتاکتورها برای جریان های AC و DC و با ولتاژهای تغذیه متفاوت زیر

ساخته می شوند. بنابراین در مدارات باید به ولتاژ تغذیه کنتاکتور دقت کرد. تفاوت کنتاکتورهای AC با کنتاکتورهای DC در این است که در کنتاکتورهای AC از یک حلقه اتصال کوتاه برای جلوگیری ازلرزش حاصل از فرکانس برق استفاده می گردد. همواره در مدارات باید از کنتاکتوری استفاده شود که کنتاکت های آن تحمل عبور جریان مصرف کننده را داشته باشد و یا در زمان اتصال کوتاه کنتاکت های کنتاکتور تحمل جریان بالا را داشته باشند و صدمه نبینند.

بنابراین شناخت انواع کنتاکتور و انتخاب کنتاکتور با کمک جداول زیر الزامی است.

امروزه کنتاکتورهای الکترونیکی نیز ساخته شده اند که به دلیل سرعت بالاتر و کنترل راحت تر می توان آنهارا جایگزین کنتاکتورهای معمولی کرد ولی استفاده از کنتاکتورهای معمولی رایج تر است.
هر کنتاکتور دارای سه کنتاکت قدرت می باشد و از این کنتاکت ها در مدار قدرت استفاده می شود.در تصویر زیر کنتاکت های قدرت کنتاکتور مشخص شده است. ترمینال های(۱-۳-۵)ورودی سه فاز هستند و ترمینال های (۲-۴-۶) خروجی سه فاز هستند (اتصال به بی متال)هر کنتاکتور دارای تعدادی تیغه های فرمان نیز می باشد. تیغه های باز و بسته فرمان قادرهستند جریان کمی را از خود عبور دهند و از این تیغه ها در مدار فرمان استفاده می شود. هر کنتاکت بسته در مدار فرمان باشماره۱-۲ مشخص شده است و هر کنتاکت باز در مدار فرمان با شماره ۳-۴ مشخص شده است. ممکن است بر روی کنتاکتورها شماره های کنتاکت های فرمان دو رقمی باشند مانند(۱۳-۱۴)که در این حالت رقم سمت راست مشخص کننده باز یا بسته بودن کنتاکت است. معمولاً برروی پلاک کنتاکتور تعداد کنتاکت های باز را با علامت NOو تعداد کنتاکت های بسته را با علامتNC مشخص می کنند. کنتاکت های تغذیه بوبین کنتاکتور هم با علامت A1-A2 مشخص شده است.

مشخصه ولتاژی کنتاکتورها:

مشخصه جریانی کنتاکتورها:

رنج آمپر کنتاکتورها

معمولا ۹ ، ۱۲ ، ۱۸ ، ۲۵ ( ۲۲ ،) ۳۲ ، ۴۰ ، ۵۰ ، ۶۵ ، ۷۵ ، ۸۵ ،۹۵ ، ۱۰۰ ، ۱۱۵ ، ۱۲۵ ، ۱۳۰ ، ۱۵۰ ، ۱۸۰ ، ۲۲۰ ، ۲۶۵ ، ۳۳۰ ، ۴۴۰ ، ۶۳۰ ، ۸۰۰ و …

پلاک کنتاکتور قدرت:

طول عمر مکانیکی کنتاکتور:

یعنی اگر کنتاکتور تا سه هزار بار قطع و وصل شود عمر کنتاکتور به پایان میرسد.

نرم استاندارد کنتاکتور:

۱-نرم المانی VDE-DIN

۲-نرم فرانسوی UTE-NF

۳-نرم انگلیسی BS

۴-نرم کانادایی GSA

۵-نرم استاندارد بین المللی IEC

اجزا کنتاکتور

کنتاکت های کمکی:

این کنتاکت ها در مدارات فرمان همراه با کنتاکتور کاربرد دارند و از آنها در زمانیکه نیاز به تیغه های باز وبسته بیشتری داشته باشیم استفاده می کنیم. کنتاکت های کمکی می توانند برروی کنتاکتور و
یا به صورت مستقل نصب شوند.